مشاوره‌اي،آموزشي،فرهنگي،مديريتي،اجتماعي و...

براي تو كه مي‌خواهي انتخاب رشته بكني...

انتخاب رشته (roshd.ir.www)

براساس آمار موجود، در آزمون سراسري حدود 3000 رشته محل و در دانشگاه‌هاي کشور بيش از 300 رشته دانشگاهي داير است.        به گفته‌ي مسئولان سازمان سنجش باز هم ظرفيت تعدادي از رشته ها پر نمي شود. اين در حالي است که رقابت بسيار شديدي در پرکردن تعداد محدودي از رشته ها وجود دارد. بسياري از دواطلبان مستعد کشور فقط به‌دليل عرف جامعه و مد شدن تحصيل در بعضي از رشته‌ها اقدام به انتخاب آنها مي کنند. اين طبقه بندي عرفي(نه علمي) باعث شده است که احتمال قبولي در اين رشته ها به علت هجوم داوطلبان کمتر باشد. بعضي از افراد ناآگاه و مراکز تجاري انتخاب رشته کامپيوتري! ليست از پيش آماده‌اي در اختيار دارند که به‌عنوان يک نسخه آماده به کليه‌ي داوطلبان ارائه مي‌کنند. در ابتداي اين ليست رشته‌هاي برق، عمران، معماري، مکانيک و کامپيوتر در گروه رياضي، رشته پزشکي،دندانپزشکي و داروسازي در گروه علوم تجربي، رشته حقوق و علوم سياسي در گروه علوم انساني و رشته طراحي صنعتي، گرافيک و سينما در گروه آزمايشي هنر به چشم مي خورد. اين در حالي است که سازمان سنجش در مراحل مختلف انتخاب رشته تأکيدات بسياري به داوطلبان مبني بر انتخاب رشته فقط بر اساس علاقه و توانمندي مي کند.
بر اساس نتايج يک پژوهش کليه رشته‌هاي دبيري و معلم فني از ديدگاه داوطلبان داراي اولويتي بسيار پائين مي باشند. در حالي که با توجه به جوان بودن بافت جامعه ايران ضرورت دارد داوطلباني با سطح بالاي علمي جذب اين رشته‌ها شوند. در کشور ما مسايل آب داراي اولويت ويژه‌اي در برنامه‌ريزي کشوري است. حال آن‌که اولويت مهندسي آبياري در نظر جوانان کشور بسيار پائين (اولويت 79) است و به‌طور متوسط جواناني با معدل ديپلم کمتراز 13 به اين رشته جذب مي شوند. با توجه به نياز اقتصادي کشور به مهندسان آب و همچنين ماهيت رشته که براي کسب مهارت در آن استعداد رياضي بسياري ضرورت دارد، لزوم ايجاد تناسب بين نظرگاه پذيرفته‌شدگان  و نياز واقعي جامعه روشن‌تر مي شود.
جاي تأسف است که داوطلبان قوي و داراي معدل بالا به رشته هاي حساس و حياتي همانند کنترل هوايي، مهندسي معدن، دبيري، مهندسي کشاورزي، ناوبري و فرماندهي کشتي، امور دامي و رشته هاي امور تربيتي کم‌تر روي مي آورند. بسياري ديگر از رشته ها نيز اين‌چنين در انتخاب، مظلوم واقع مي شوند.
يکي ديگر از مشکلاتي که داوطلبان کنکور با آن مواجهند، برداشت نادرست از رشته‌ها است. به‌عنوان مثال بسياري از افراذ، بهداشت محيط را همان بهداشت حرفه اي مي دانند و يا معتقدند بين رشته «تکنولوژي مواد غذايي» و «مهندسي علوم و صنايع غذايي» تفاوتي وجود ندارد. بسياري از افراد «گياه پزشکي» را «طب سنتي» مي دانند! و تعدادي ديگر از داوطلبان بين کارشناسي مديريت بازرگاني، مديريت دولتي و صنعتي وجه افتراقي قايل نيستند. آنچه که لازم است همه داوطلبان در اين زمينه رعايت کنند اين است که در وحله اول بايد درباره رشته‌هاي مختلف دانشگاهي مطالعه کنند و سپس مبادرت به انتخاب رشته نمايند.
کلام آخر اينکه عنوان رشته و شغل بايد بدور از چشم و هم چشمي و برداشت هاي کاذب اجتماعي باشد. مثلاً اگر فردي با رتبه‌ي خيلي بالا، رشته «مهندسي نساجي اصفهان» را بنا به شرايط خود بر مکانيک دانشگاه صنعتي شريف ترجيح مي دهد، بهتر است رشته نساجي را قبل از مکانيک انتخاب کند. بسياري از رشته ها نيز جديداً در دانشگاه‌ها داير شده است و متقاضي و فارغ التحصيل کمي دارند. اگر با شناخت قبلي، اين رشته ها را نيز انتخاب کنيد موفقيت شغلي بهتري در آينده خواهيد داشت. به‌عنوان يک اصل کلي نيز اين مطلب را به خاطر داشته باشيد: «رشته‌اي را انتخاب کنيد که در آينده از تحصيل و اشتغال در آن رشته و از نام آن احساس افتخار کنيد».

 

 

علاقه مندي به رشته‌ها

آن‌چه که توسط سازمان سنجش به داوطلبان کنکور سراسري توصيه مي شود اين است که داوطلبان مي بايست کد رشته‌هاي انتخابي خود را به ترتيب علاقه‌مندي در فرم انتخاب رشته درج نمايند. مطلب مهمي که در اين توصيه کوتاه به چشم مي‌خورد، پر نمودن فرم انتخاب رشته به ترتيب «علاقه مندي» است. اصولاً علاقه به معني ترجيح ميان اشياء مختلف هنگام تصميم گيري است. به عبارتي ديگر علاقه نوعي انگيزه بالفعل است. علاقه و رغبت ياد گرفتني هستند و بر اثر تعامل با محيط خارج حاصل مي شوند. علاقه زماني بوجود مي آيد که انسان چيزي را دوست بدارد، آن را مورد توجه قرار دهد، درباره آن بيانديشد و از آن لذت ببرد. نتايج تحقيقات مختلف نشان مي دهد که هر چه سن فرد بالاتر مي رود، رغبت، هوش و استعداد را نيز تحت تأثير قرار مي دهد به‌طوري که اگر فردي انگيزه‌ي کاذبي در انتخاب رشته داشته باشد علايق وي نيز بطور کاذب تغيير خواهد يافت .به‌عنوان مثال فردي ممکن است در اثر القاء ديگران نسبت به يک رشته خاص به‌صورت کاذب علاقه‌مند شود و آن را براي ادامه تحصيل انتخاب کند ولي پس از فارغ التحصيلي متوجه شود که آن رشته با روحيات او منطبق نبوده است. متأسفانه در ميان جامعه ما در اثر باورهاي غلط بعضي از افراد، علاقه مندي کاذبي نسبت به رشته هايي همانند علوم پزشکي، مهندسي، حقوق و ... وجود دارد.
بر اساس شواهد موجود در مراکز مشاوره يکي از مهم‌ترين مسايلي که براي دانشجويان مشکلات روحي مختلف ايجاد مي کند نداشتن علاقه به رشته تحصيلي که عمدتاً به عدم آشنايي آنها در زمان انتخاب رشته برمي‌گردد. اگر رشته تحصيلي بر علايق و رغبت هاي واقعي فرد منطبق نباشد، دانشگاه علاوه بر اينکه نمي تواند موجب القاء فکري و شخصيتي در او شود بلکه باعث خستگي روحي و جسمي در او مي گردد.
جهت ارزيابي علايق و رغبت ها نيز پرسشنامه هاي استاندارد روانشناختي وجود دارد. آگاهي از انواع مختلف علايق مي توانند در انتخاب رشته تحصيلي کمک کننده باشد. رغبت ها و علايق را مي توان به شيوه زير تقسيم بندي کرد:
* رغبت علمي : نشان دهنده کشف حقايق و درک واقعيات جديد است. تحصيل در رشته هائي همچون علوم پايه و علوم پزشکي مستلزم داشتن علاقه علمي است.
 * رغبت هنري: اين نيرو بيشتر در افرادي يافت مي شود که به خلق آثار هنري مي پردازند و به رشته هاي گروه هنر و معماري روي مي آورند.
*  رغبت ادبي: رغبت فرد به نوشتن، نظم و نثر و بررسي ادبيات و شعر را بيان مي کند.
* رغبت به خدمات اجتماعي: تمايل فرد به کمک رساني و يا حل مشکلات مردم را بيان مي نمايد. انتخاب رشته هايي همانند مددکاري اجتماعي، پرستاري، علوم پزشکي، روان شناسي، مشاوره، حقوق و رشته هاي دبيري، بيشتر به اين تمايل بر مي گردد.
* علاقه به محاسبات و کار با اعداد و ارقام: حضور موفق در رشته‌هاي مختلف رشته رياضي، مهندسي، حسابداري، بانکداري و اقتصاد بستگي به ميزان علاقه شما در کار کردن با اعداد و ارقام دارد.
*  رغبت به کار در فضاي باز: موفقيت در رشته هايي همانند تربيت بدني، نقشه برداري، مهندسي کشاورزي و جنگلداري تا حدود زيادي به وجود اين نوع علاقه در فرد بستگي دارد.
* رغبت مکانيکي- صنعتي: اين رغبت بيشتر از ويژگي هايي همچون صحت و دقت در حرکت، آگاهي از روش کار با ابزارها، مهارت و استدلال منطقي تشکيل شده است. از جمله رشته هايي که موفقيت در آنها بستگي به وجود اين نوع رغبت دارد را مي توان از رشته هاي فني مهندسي، دندانپزشکي، علوم آزمايشگاهي و... نام برد.
ممکن است فردي از توانايي هاي کافي براي کسب موفقيت در رشته اي برخوردار باشد ولي به‌واسطه‌ي نداشتن رغبت کافي در آن رشته موفق نشود. عکس آن حالت هم امکان پذير است. اتکاي صرف به علاقه مندي در رشته‌اي معين بدون در نظر گرفتن توانايي‌هاي واقعي اعم از توانايي علمي و جسمي مي تواند اثراث نامطلوبي در روحيه فرد بافي بگذارد.
بر اساس نتايج يک تحقيق بر روي دانشجوياني که براي مشاوره به يکي از مراکز مشاوره دانشجويي مراجعه کرده بودند مشاهده شد آنهايي که رشته تحصيلي‌ِشان انتخاب هاي اول، دوم و يا سوم بوده افرادي هستند که با علاقه مندي و جديت در دانشگاه ادامه تحصيل  مي‌دهند و موفقيت بيشتري دارند اما دانشجوياني که رشته تحصيلي آنها انتخاب سي ام به بعد بوده کمتر به رشته خود علاقه‌مند هستند و اين بي‌علاقگي را به وضوح اعلام مي‌دارند. بر اساس نتايج تحقيقات پژوهشگران، توانايي پيش بيني موفقيت داوطلب در طول دورا ن تحصيل در دانشگاه، مستلزم توجه به عامل علاقه در پذيرش دانشجو است چرا که بين علاقه به رشته تحصيلي و موفقيت در دانشگاه رابطه معني دار و نزديکي وجود دارد. اصولاً موفقيت دانشجوياني که در يکي از انتخاب هاي اول خود پذيرفته شده اند (پذيرش با علاقه) از دانشجوياني که در انتخاب هاي چندگانه بعدي پذيرفته شده اند (پذيرش از روي اجبار) بيشتر است. بر اساس آمار موجود از سال 1370 تا 1376 در مجموع تنها 14/13 درصد از ظرفيت رشته‌هاي دانشگاهي را افرادي اشغال کرده اند که به آن رشته‌ها علاقه داشته اند. توجه به مثال هاي واقعي و ملموس زير مي تواند ضرورت توجه به علاقه در انتخاب رشته را بيشتر روشن کرد:
• در سال 1373، شاگرد اول آزمون سراسري کارشناسي ارشد در رشته فلسفه، فارغ التحصيل رشته مهندسي عمران بود. بنا به گزارشات موجود تعداد زيادي از مهندسان وجود دارند که براي دوره‌هاي کارشناسي‌ارشد به رشته‌هايي همانند فلسفه، منطق، و علوم سياسي روي مي آورند. اين مطلب نشان دهنده اين است که اين افراد ديگر مجبور نبودند تا 4 سال از بهترين ايام زندگي خود را صرف رشته‌اي ديگر کنند بدون آنکه به آن علاقه داشته باشند.
• دانشجوي مستعد و تيزهوشي که در رشته مهندسي عمران در يکي از بهترين دانشگاههاي تهران پذيرفته شده بود پس از 6 ترم مشروطي اخراج شد. او به جاي شرکت در کلاس هاي درسي خود در دانشکده فني، در کلاس هاي فوق ليسانس ادبيات شرکت مي کرد. وي اگر در هنگام انتخاب رشته «ادبيات» را انتخاب کرده بود يقيناً در اين رشته موفق مي شد و مي توانست مدارج عالي را تا آخرين سطح بپيمايد.
• دانش آموزي بسيار با هوش با اصرار فراوان والدين خود در يکي از رشته هاي مهندسي پذيرفته شد ولي پس از شروغ تحصيل چون به رشته هنر علاقه فراواني داشت با مشکلات زيادي مواجه شد. او پس از 3 ترم پياپي مشروطي به‌علت بي‌علاقگي به رشته‌ي مهندسي به ناچار تغيير رشته داد و هم اکنون در يکي از رشته هاي هنر پس از تحمل مشکلات فراوان به تحصيل ادامه مي دهد. به‌راستي او اگر از همان ابتدا و با توجه به علايق و استعدادهاي خود انتخاب رشته مي‌کرد شايد با اين مشکلات مواجه نمي‌شد.
• شخصي پس از چند ترم تحصيل در رشته پزشكي با افت شديد علمي مواجه گرديد. در بررسي بعمل آمده نتايج نشان داد که او در کلاس هاي درسي خود شرکت نمي کند. بلکه به حدي به ادبيات و زبان انگليسي علاقه مند است که در حد تخصصي در آموزشگاه‌هاي مختلف زبان شرکت مي کند. او پس از 5 سال تحصيل در رشته پزشکي فقط توانست به اندازه 2 سال درس بخواند و حدود 6 ترم از دوستان هم ورودي خود عقب افتاد. آيا اگر از همان ابتدا زبان انگليسي را در دانشگاه انتخاب نموده بود اکنون در مدارج بالاي علمي زبان انگليسي به سر نمي برد؟
بر اساس نتايج يک تحقيق حدود 20 درصد از دانشجويان سال آخر رشته پزشکي تمايل به فعاليت در حرفه‌هايي غير از پزشکي نموده اند. بسياري از فارغ التحصيلان علوم پزشکي با داشتن مدرک دکترا بجاي طبابت و فعاليت در امور درماني به تدريس خصوصي در دروس زيست شناسي، شيمي، و... مشغولند. اين در حالي است که هنوز بعضي از مناطق محروم کشور نياز وافر به پزشک دارد. به‌راستي اگر آنها از ابتدا به تدريس اين رشته‌ها روي مي‌آوردند و رشته هاي دبيري را انتخاب مي نمودند آيا باز هم 7 سال از بهترين لحظات زندگي آنها در پزشکي تلف مي شد؟
• مثال هايي از اين دست بسيارند و خود شما نيز تا کنون با افرادي اين‌چنين مواجه بوده‌ايد. آري، علاقه واقعي در راستاي انگيزه‌ي واقعي است. چنان‌چه علاقه بر اساس انگيزه واقعي شکل گيرد و عوامل فردي و امکانات اجتماعي در آن با واقع بيني لحاظ گردد يکي از مهم‌ترين عوامل مؤثر در انتخاب رشته است. مطلب مهم اين است که شناخت دقيق و درست از رشته هاي دانشگاهي نقش مهمي در انتخاب رشته دارد. چرا که علاقه بدون شناخت نمي تواند کارساز باشد.

نحوه‌ي پذيرش دانشجو

درآزمون سراسري پس از تفکيک علمي داوطلبان به گروههاي آزمايشي پنج‌گانه(رياضي فني، علوم تجربي، علوم انساني و هنر) داوطلبان به مناطق سه گانه و سهميه‌ها تقسيم بندي مي شوند.
شيوه هاي مختلفي که براي پذيرش دانشجو در دانشگاههاي کشور وجود دارند عبارتند از:
*   متمرکز: اين شيوه پذيرش معمولأ شرايط ويژه اي ندارد و داوطلبان پس از انتخابِ اينگونه رشته‌ها در صورتِ کسب امتياز لازم به‌عنوان پذيرفته شده‌ي نهايي و بدون اعمال گزينش خاصي معرفي مي شوند. شايان ذکر است که امکان قبولي در دو رشته متمرکز وجود ندارد.
 *  نيمه متمرکز: براي رشته هايي که نياز به اقداماتي نظير معاينه، مصاحبه و آزمون علمي، علمي و يا احتمالأ افراد ذخيره دارند گزينش به روش نيمه متمرکز انجام مي شوند. در برخي رشته ها همانند هنر و تربيت بدني ضروري است که داوطلبان مهارت خاصي داشته باشند مثلأ آزمون علمي در گزينش رشته هاي نقاشي و ا رتباطِ تصويري، درس طراحي است که با ضريب 4 لحاظ مي شود. مراحل گزينش نهايي و اعلام اسامي، در اين رشته ها معمولأ چند ماه به طول مي انجامد. لذا ممکن است چند هفته از شروع ترم اول سال تحصيلي گذشته باشد و سپس نتايج قبول شدگان اين رشته ها اعلام شود.
نکته مهمي که در ارتباط با رشته هاي نيمه متمرکز قابل توجه مي باشد آن است که امکان قبولي در يک رشته متمرکز و پذيرش همزمان در يک رشته نيمه متمرکز وجود دارد.
معرفي شدگان رشته هاي نيمه متمرکز در صورت علاقه مندي لازم است بر اساس برنامه ي زمان بندي شده که به همراهِ فهرست اعلام اسامي منتشر مي شود براي شرکت در مصاحبه، معاينه، آزمون علمي، علمي و يا ديگر مراحل گزينش به ارگان ذيربط مراجعه نمايند. اگر داوطلبي در رشته ي نيمه متمرکز بطور قطعي و پس از طي نمودن آزمون‌ها و ديگر مراحل گزينش، پذيرفته شده، بايد اجبارً به رشته ي نيمه متمرکز منتقل شود و حق تحصيل در رشته ي متمرکز را ندارد. اگر داوطلب به اين امر اقدام نکند، قبولي او در رشته‌ي متمرکز منتقي اعلام شده و سال بعد نيز نمي تواند در کنکور سراسري شرکت نمايد. از طرف ديگر پذيرش قطعي داوطلب در رشته‌ي نيمه متمرکز پس از طي مراحل مختلف، به‌عنوان يک نوبت از حداکثر دو نوبت قبولي محسوب مي شود. اين بدان معناست که هر داوطلب مجاز است فقط يک‌بار بعد از اين‌که در دوره‌ي روزانه و يا نيمه متمرکز در کنکور سراسري پذيرفته شد، از ادامه تحصيل منصرف شود و اگر براي بار دوم در روره‌ي روزانه و يا نيمه متمرکز پذيزفته شود و دوباره منصرف گردد ديگر نبايدمتقاضي شرکت در کنکور شود.
* خاص: گزينش بعضي از رشته ها به‌صورت خاص انجام مي‌شود. در اين‌گونه از رشته‌ها که اکثرأ زير نظر ارگان‌هاي نظامي يا نهادهاي خاص ديگري هستند، داوطلب بايد شرايط خاص آن ارگان را داسته باشد و اين رشته‌ها را در زمان انتخاب رشته به‌عنوان اولويت اول تا نهم(قبل از اولويت دهم) انتخاب نمايد. در اين رشته‌ها چون فرد در اکثر موارد بورسيه مي شود و از مزاياي مادي آن مانند کمک هزينه، امکانات رفاهي و... در طي دوران تحصيل برخوردار مي‌گردد و درنهايت پس از فراغت از تحصيل به استخدام نهاد مربوطه در مي‌آيد مورد توجه گروهي از داوطلبان قرار گرفته است. سپردن تعهد خدمت حداقل به مدت دو برابر مدت تحصيلي و پيروي از ضوابط و مقررات آن نهاد و يا سازمان مربوطه، در اين گونه از رشته هاي ضروري است. هر داوطلب مجاز است حداکثر 8 رشته نيمه متمرکز به شرح زير را انتخاب نمايد:
الف) دو انتخاب در رشته ها ي خاص يا بورسيه که معمولأ اين انتخاب ها در اولويت هاي 1 تا 9 قرار مي گيرند. چون نتيجه قطعي رشته‌هاي بورسيه معمولأ همزمان با نتيجه کنکور سراسري در اواسط شهريور ماه اعلام مي شود داوطلب بايد در انتخاب رشته هاي بورسيه با دقت فراواني عمل کند.
ب) دو انتخاب از رشته‌هاي نيمه متمرکز رشته‌ي خود داوطلب و يا از رشته‌هاي نيمه متمرکز بين چند گروه آزمايشي. تعداد کثيري   رشته‌ي نيمه متمرکز وجود دارد که داوطلبان هر چهار گروه آزمايشي (رياضي، تجربي، انساني و هنر) مي توانند آنها را انتخاب کنند و تعداد ديگري نيز مخصوص هر گروه آزمايشي است. اين انتخاب‌ها مي توانند در هر اولويت از يک تا صد قرار گيرند.
ج) دو انتخاب در رشته هاي تحصيلي نيمه متمرکز مؤسسات آموزش عالي غير انتفاعي. اين انتخاب‌ها نيز مي‌توانند در هراولويتي     قرارگيرند.
د) دو انتخاب در رشته هاي تحصيلي نيمه متمرکز گروه هنر. داوطلباني که در گروه هنر شرکت کرده‌اند و يا داوطلباني که علاوه بر شرکت در يکي از گروههاي رياضي، تجربي و انساني در گروه هنر نيز شرکت نموده‌اند مي توانند دو رشته‌ي نيمه‌متمرکز هنر از قبيل گرافيک، نقاشي، موسيقي و مجسمه سازي و... را در هر اولويتي انتخاب نمايند.
همان‌گونه که قبلأ گفته شد اگر داوطلبي از ابتدا در يک رشته متمرکز پذيرفته شود ديگر در بقيه انتخاب‌ها چه متمرکز و چه نيمه متمرکز گزينش نمي‌شود ولي اگر داوطلبي ابتدا در يک رشته نيمه متمرکز قبول شود، نام وي در ليست قبولي اوليه يا مشروط آن رشته اعلام     مي‌گردد. کامپيوتر دوباره در انتخاب‌هاي بعدي به جستجو و بررسي ادامه مي‌دهد. لذا داوطلب مي تواند تا اعلام نهايي رشته‌ي نيمه‌متمرکز در رشته‌ي متمرکز ثبت نام کرده و به تحصيل مشغول شود. اين داوطلب همزمان با ثبت نام در رشته متمرکز چنانچه مايل باشد بايد با شرکت در آزمون عملي، مصاحبه، معاينه و ديگر مراحل گزينش در رشته‌ي نيمه متمرکز اقدام کند. اگر نخواهد در مراحل بعدي شرکت کند به منزله‌ي انصراف از آن رشته است. بعد از اعلام نتيجه‌ي نهايي رشته‌ي نيمه متمرکز احتمال دارد دو حالت متفاوت پيش آيد.    - -- حالت اول اين‌که داوطلب در رشته‌ي نيمه متمرکز پذيرفته نشود. در اين صورت در رشته‌ي قبول شده متمرکز که در اولويت بعدي قرار داشته است و ثبت نام نموده است مي‌تواند به تحصيل ادامه دهد.

- حالت دوم اين‌که داوطلب در رشته‌ي نيمه متمرکز قبولي قطعي بدست آورد، چون رشته‌ي نيمه متمرکز در اولويت وي قرار گرفته است. لذا داوطلب بايد اجباراً از قبولي قطعي رشته‌ي متمرکز بعدي حتي اگر در حالت تحصيل باشد، انصراف داده و در رشته‌ي نيمه متمرکز ادامه تحصيل دهد. و حق ادامه تحصيل در رشته‌ي متمرکز را نخواهد داشت.

انواع رشته‌ها

از نکات مهمي که در اولويت بندي رشته‌هاي دانشگاهي بايد دقت نمود، نوع رشته است. رشته‌هاي دانشگاهي از يک ديدگاه به رشته‌هاي روزانه، شبانه، پيام نور، تربيت معلم و غير انتفاعي تقسيم مي شوند. ازاين نظر گاه با توجه به ماهيت و گسترش رشته‌ها در سطح کشور و ضرورت تفکيک بومي، رشته هاي دانشگاهي به چهار دسته ي استاني، ناحيه اي، قطبي و کشوري تفکيک مي شوند. رشته‌هاي آزاد، ستاره دار، دبيري، با تعهد استخدامي و خاص مناطق محروم نيز از ديگر گروه‌هاي قابل بحث هستند که شرايط و ضوابط خاص خود را دارند. اگر چه دفترچه و اطلاعيه هاي سازمان سنجش به‌طور کامل اين گونه از رشته‌ها را توضيح داده‌است ولي اغلب داوطلبان نسبت به مطالعه‌ي کامل ضوابط اين رشته‌ها سهل‌انگاري مي‌کنند. به‌عنوان مثال پس از اعلام اسامي تعدادي از داوطلبان رشته‌هاي شبانه و  پيام نور به سازمان سنجش معترض شده‌اند که اطلاعي مبني بر اين‌که در اين رشته‌ها شهريه اخذ مي شود، نداشته‌اند. در سال 76 در دانشکده‌ي ادبيات دانشگاه تهران 86 درصد از انصرافي‌ها را دانشجويان دوره‌ي شبانه تشکيل مي‌داده اند که بنا بر شواهد موجود اين انصراف ها به دليل عدم آگاهي نسبت به دوره ي شبانه بوده است.

تقسيم بندي رشته‌هاي دانشگاهي
الف) تقسيم بندي اول
1- رشته هاي روزانه: تحصيل در اين گونه از رشته‌ها معمولأ رايگان مي باشد. اين رشته‌ها معمولأ زير نظر وزارت علوم، تحقيقات و فن‌آوري و وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکي ياساير نهادهاي رسمي کشور است. هر داوطلب حد اکثر دو بار مي تواند در رشته‌هاي روزانه پذيرفته شود. قبولي در اين رشته‌ها مستلزم ثبت نام است در غير اين صورت داوطلب در سال بعد حق شرکت در کنکور سراسري را ندارد. در دانشگاه‌هايي که مجري رشته‌هاي رورانه هستند، معمولأ امکانات رفاهي در حد نسبتأ مطلوبي وجود دارد. تفريبأ بيشترين داوطلبان کنکور را متقاضيان رشته‌هاي روزانه تشکيل مي دهند. ساعات تشکيل کلاس ها از صبح تا عصر مي باشد و دانشجو موظف است بر اساس واحدهاي درسي انتخابي به طور تمام وقت در دانشگاه حضور يابد.
* رشته هاي شبانه: دانشجويان رشته هاي شبانه از لحاظ مقررات آموزشي تابع دوره‌هاي روزانه هستند. مدرک رشته‌هاي شبانه مورد تأييد رسمي مراجع قانوني است و توسط وزارت علوم، تحقيقات و فن آوري و يا بهداشت و درمان با ذکر عنوان (شبانه) اعطا مي شود. انتقال دانشجويان دوره‌ي شبانه به روزانه ممنوع است. دانشگاه‌ها و مؤسسات آموزش عالي مجري دوره‌ي شبانه تعهدي مبني بر تأمين مسکن، خوابگاه و ساير امور رفاهي به دانشجويان ندارد. طول دوري تحصيل در مقاطع کارداني حداکثر 5/3 سال و در مقطع کارشناسي حداکثر 7 سال است. البته اين مدت حداکثر طول سال‌هاي تحصيلي است و دانشجوي دوره‌ي شبانه مي تواند با جديت و تلاش سال‌هاي تحصيلي خود را کاهش دهد.
ساعات تشکيل کلاس در دوره‌ي شبانه ساعت 3 يا 4 بعد از ظهر به بعد خواهد بود. پذيرفته شدن در دوره‌ي شبانه به عنوان يک نوبت از حداكثر دو نوبت قبولي در آزمون سراسري محسوب نمي شود. دانشجوي دوره‌ي شبانه اگر مشکل نظام وظيفه نداشته باشد مي تواند در کنکور سال بعد شرکت کند به شرط اينکه قبل از ثبت نام در کنکور، انصراف قطعي خود را اعلام کرده و برگ انصراف را ضميمه‌ مدارک ثبت نام نمايد. تفاوت مهم دوره‌ي شبانه با روزانه اين است که دانشجويان شبانه بايد شهريه ي ثابت و متغير پرداخت نمايند. مبلغ اين شهريه در هر سال اعلام مي شود و از شهريه‌ي دانشگاه آزاد نسبتأ کمتر است. اصولأ نمره‌ي تراز قبولي در دوره‌هاي شبانه با دوره‌ي  روزانه به‌طور قابل توجهي پايين‌تر است. به‌عنوان مثال اگر ميانگين نمره‌ي تراز قبولي در يک رشته در دانشگاه تهران در دوره‌ي روزانه6000 باشد، همان رشته در همان دانشگاه در دوره‌ي شبانه نياز به نمره تراز در حدود 5000 دارد به عبارت ديگر نمره قبولي در دوره ي شبانه حدود 15-10 در صد کمتر از دوره‌ي روزانه است. به کليه داوطلبان محترم توصيه مي نماييم که بعد از مطالعه‌ي دقيق ضوابط رشته‌هاي شبانه نسبت به انتخاب آنها اقدام نمايند. چرا که هر سال ضوابط دوره‌ي شبانه دستخوش تغييراتي مي شود. اصولأ رشته‌هاي شبانه براي افراد شاغل مناسب تر است. به کليه‌ي داوطلبان خصوصأ خواهران گرامي توصيه مي کنيم به نبودن خوابگاه در اكثر دانشگاه‌هاي مجري دوره‌ي شبانه دقت کنند و حتي الامکان رشته‌هاي شبانه را بعد از روزانه و فقط در محل زندگي خود و يا نزديک به محل سکونت خود انتخاب نمايند.

دانشگاه‌هاي پيام نور، تربيت معلم و غير انتفاعي

دانشگاه پيام نور: اين دانشگاه در سال 1366 با هدف آموزش از راه دور تأسيس شد. در اين دانشگاه اصل بر عدم حضور دانشجو استوار است. کتاب‌ها و جزوات خودآموز در اختيار دانشجويان اين دانشگاه قرار مي گيرد. تا آنها پس از مطالعه ي کتاب و جزوات و رفع اشکال در کلاس‌هاي آخر هفته در امتحانات پايان ترم شرکت کنند. در اين دانشگاه نيز شهريه اخذ مي شود و انتقال و تغيير رشته در دوره ي پيام نور به ساير دانشگاه ها و مؤسسات آموزش عالي دوره‌ي روزانه ممنوع است و کليه پذيرفته شدگان مشمول در اين دانشگاه از معافيت تحصيلي استفاده مي کنند. هر داوطلب مجاز است فقط تحت پوشش يک مرکز که شامل شهرستان محل اقامت و يا محل اشتغال او      مي‌باشد انتخاب رشته نمايد. حداکثر طول مدت تحصيل مجاز براي دريافت مدرک کارشناسي براي دانشجوياني که از معافيت تحصيلي استفاده مي کنند (مربوط به نظام وظيفه) 6 سال و براي کساني که از معافيت تحصيلي استفاده نمي کنند 10 سال مي باشد. پذيرفته شدن در اين دانشگاه به‌عنوان يك  نوبت از دو نوبت قبولي در آزمون سراسري محسوب نمي شود. دانشجويان دانشگاه پيام نور در صورتي‌که مشکل نظام وظيفه نداشته باشند، مي‌توانند بدون انصراف از تحصيل در آزمون سراسري ثبت نام کنند و در صورت قبولي و به هنگام ثبت‌نام ، انصراف قطعي خود را به محل قبولي جديد ارايه نمايند. داوطلباني مي توانند رشته هاي دانشگاه پيام نور را انتخاب کنند که در تفاضا نامه ثبت نام خود مستطيل مربوط به آن را پر کرده باشند. تحصيل در اين دانشگاه نيز براي کارمندان رسمي دولت و افراد شاغل مناسب است. توصيه مي شود اکثر رشته هاي اين دانشگاه بعد از دوره هاي شبانه انتخاب شود.
مراکز تربيت معلم: کليه رشته هاي مراکز تربيت معلم به وزارت آموزش و پرورش وابسته مي باشند. دوره‌ي تحصيل در آنها دو سال مي‌باشد و به فارغ التحصيلان اين دوره مدرک کارداني مورد تأييد وزارت آموزش و پرورش داده مي‌شود. ضوابط رشته هاي تربيت معلم تقريبأ همانند رشته هاي روزانه است. دانشجويان مراکز تربيت معلم از مزايايي همانند استخدام در وزارت آموزش و پرورش ، حقوق و... بر خوردار هستند. ادامه‌ي تحصيل به مقاطع بالاتر نيز در اين مرکز با گذراندن امتحان خاصي امکان پذير است. فارغ التحصيلان پس از استخدام رسمي بايد حداقل به مدت 5 سال در محلي که وزارت آموزش و پرورش مشخص مي‌كند، خدمت نمايند.
کساني مي توانند رشته هاي تربيت معلم را جزو انتخاب هاي خود وارد کنند که در تقاضا نامه ثبت نام خود مستطيل مربوط به آن را پر کرده باشند و فرم مخصوص مراکز مراکز تربيت معلم را نيز تنظيم نمايند. در بين دانشگاه‌هاي کشور دانشگاهي به نام (دانشگاه تربيت معلم) در تهران، کرج و چند شهر ديگر وجود دارد. اين دانشگاه که قبلأ بنام (دانشسراي عالي) بود، ارتباطي به مراکز تربيت معلم ندارد. انتخاب رشته در مراکز تربيت معلم تنها در نواحي بومي داوطلب امکان پذير است. به داوطلبان توصيه مي شود در صورت دارا بودن شرايط اختصاصي اين دانشگاه و با توجه به مقطع تحصيلي آن(کارداني) در صورت تمايل آن را انتخاب نمايند.
مؤسسات غير انتفاعي: اين مؤسسات با مجوز وزارت علوم، تحقيقات و فن آوري فعاليت مي کنند. اين مراکز توسط افراد حقيقي و يا حقوقي بصورت خصوصي اداره مي شوند. در اين مراکز از داوطلبان شهريه دريافت مي شود و بقيه ضوابط آن همانند مؤسسات آموزش عالي ديگر است. اصولأ پذيرفته شدن در مؤسسات آموزش عالي غير انتفاعي به عنوان يک نوبت قبولي از حداکثر دو نوبت قبولي در آزمئن سراسري محسوب نمي شود. دانشجويان اين مؤسسات در صورتي‌که مشکل نظام وظيفه نداشته باشند مي توانند بدون انصراف از تحصيل در آزمون سراسري سال بعد ثبت نام نمايند و در صورت قبولي و به هنگام ثبت نام انصراف قطعي خود را به محل قطعي جديد ارايه نمايند.
بعنوان يک اصل کلي به داوطلباني که شانس قبولي آنها در مراکز آموزش رايگان بيشتر است توصيه مي گردد که به رشته هايي در انتخاب‌هاي خود اولويت دهند که شهريه ندارند و مراکزي که لازمه‌ي تحصيل در آنها پرداخت شهريه است را به‌عنوان (کفِ قابل قبول) انتخاب نمايند.

رشته‌هاي بومي

به منظور اينکه رشته‌هاي تحصيلي در سطح کشور متناسب با جمعيت هر منطقه تقسيم مي‌شود و پذيرفته‌شدگان هر رشته با مشکلات آموزشي، تحصيلي و رفاهي مواجه مي‌شوند لذا گزينش داوطلبان با توجه به ماهيت رشته و گسترش در سطح کشور به صورت بومي صورت مي‌گيرد. بدين منظور حدود 80 درصد از ظرفيت‌هاي بومي رشته‌ها به داوطلبان همان منطقه اختصاص مي يابد. محاسبات مربوط به رشته هاي بومي بسيار پيچيده است و توسط سازمان سنجش انجام مي گيرد. لذا داوطلبان بدون نياز به محاسبات آماري پيچيده، فقط بايد به اولويت بندي رشته‌ها بر اساس ميزان علاقه‌مندي بپردازند. گفتني است که ترتيب محل قرار‌گيري رشته‌ي بومي در ميزان
و شانس قبولي فرد هيچ تأثيري ايجاد نمي کند بلکه شانس قبولي صرفأ بستگي به نمره ي تراز داوطلب دارد و لذا توصيه مي شود که داوطلبان در اين زمينه به شايعات مراکز غير‌معتبر توجه نکنند و فقط ملاک خود را دفترچه‌هاي سازمان سنجش قرار دهند. رشته‌هاي مختلف تحصيلي با توجه به ضرورت بومي شدن به 4 دسته تقسيم مي شوند:
*  رشته هاي استاني: اين رشته ها در اکثر استان‌ها گسترش دارند و از نظرکاربردي نيز به متخصصان بومي آن استان نيازمند هستند.
*  رشته‌هاي ناحيه اي: اين رشته در اکثر استان‌ها وجود نداشته ولي در چند استان مجاور که به عنوان يک ناحيه‌ي بومي تلقي مي شود، وجود دارند.
*  رشته‌هاي قطبي: اين رشته‌ها در اکثر نواحي وجود نداشته ولي در چند ناحيه‌ي بومي مجاور که به عنوان قطب آموزش تلقي مي شوند، موجوداند.
* رشته هاي کشوري: اين رشته ها تنها در تعدادي از دانشگاه‌ها ارايه مي شوند و در اکثر قطب‌هاي آموزشي وجود ندارند.
لازم به ذکراست که دسته‌بندي رشته‌هاي موجود در هر استان، ناحيه، قطب و کشور هر سال در دفترچه شماره‌ي 2 سازمان سنجش منتشر مي شود و آگاهي دقيق از آن و انتخاب رشته بر اساس آن هيچ گونه شانسي را براي داوطلب ايجاد نمي کند. به‌عنوان توصيه‌ي آخر ضروري است داوطلبان در صورت امکان رشته هاي بومي خود را حتمأ انتخاب کنند و اين انتخاب به ترتيب علاقه مندي و روش CFU باشد که در صفحات آينده درباره‌ي آن بحث خواهد شد.
تقسيم بندي ديگري نيز براي رشته‌هاي دانشگاهي وجود دارد. به‌عنوان مثال رشته‌هاي دبيري و رشته‌هاي ستاره‌دار که داراي شرايط و ضوابط اختصاصي خود هستند. رشته‌هاي دبيري مورد مورد نياز وزارت آموزش و پرورش مي باشند. پذيرفته شدگان رشته دبيري از همان ابتدا ملزم به سپردن تعهد خدمت به وزارت آموزش و پرورش مي باشند. داوطلبان رشته‌ي دبيري مي بايست قبل از انتخاب رشته‌ي مورد نظر به نواحي تعيين شده براي خدمت و نيز سپردن تعهد خدمت توجه كافي داشته باشند. هر ساله در اجراي مصوبه‌ي شوراي عالي انقلاب فرهنگي و به منظور تربيت نيروي انساني متخصص بومي مورد نياز در مناطق محروم، ظرفيت جداگانه‌اي در رشته هاي مورد نياز به مناطق محروم اختصاص مي يابد. پذيرفته شدگان رشته‌هاي مناطق محروم، موظف به تعهد خدمت به مقدار حدود سه برابر مدت تحصيل در استان ذيربط با شرايط خاص هستند که داوطلبان اين مناطق بايد به اين انتخاب ها آگاهي کامل داشته باشند. کليه پذيرفته‌شدگان رشته‌هاي علوم پزشکي نيز پس از فراغت از تحصيل برابر ضوابط موجود بايد در مناطق تعيين شده توسط وزارت بهداشت به خدمت قانوني(طرح) بپردازند.

مقاطع تحصيلي و نوبت پذيرش

در کنکور سراسري پذيرش دانشجو در 4 مقطع تحصيلي صورت مي گيرد. اين مقاطع عبارتند از: کارداني(فوق ديپلم)، کارشناسي، کارشناسي ارشد و دکتراي حرفه اي. اين نکته حايز اهميت است که در گروه‌هاي علمي رياضي، تجربي، انساني، هنر و زبان هاي خارجي مقاطع تحصيلي متفاوت‌اند. ظرفيت پذيرش هر رشته محل در قالب نوبت اول و نوبت دوم در دفترچه انتخاب رشته بيان مي شود. اين بدان معناست که رشته محل مذکور در ترم مهرماه(نوبت اول) و ترم بهمن ماه(نوبت دوم) ظرفيت خاصي از دانشجو را پذيرش مي کند. اصولأ داوطلبان دختر بايد در انتخاب رشته‌هاي کارداني در گروه رياضي و فني دقت بيشتري نمايند زيرا که اکثر اين رشته ها به وضعيت جسماني و توانايي هاي بدني خاصي نياز دارند و خصوصيات محيط کار آنها با روحيه ي دختران چندان سازگاري ندارد. به‌طور کلي توصيه مي شود به جز در موارد بسيار استثنايي که بايد به تشخيص مشاور آگاه باشد داوطلبان انتخاب هاي خود را از مقاطع تحصيلي بالاتر يعني از دکتراي حرفه‌اي به سمت کارداني رديف نمايد. بهتر است رشته هاي کارداني، مراکز تربيت معلم، مؤسسات آموز‌ش‌عالي غير‌انتفاعي و دانشگاه پيام نور بعنوان(کف قابل قبول) انتخاب شوند. منظور از کف قابل قبول آن است که داوطلب قبول شدن در اين رشته‌ها را به يک سال ديگر پشت کنکور ماندن ترجيح دهد.

مراكز آموزش عالي

تقريبأ تمامي مؤسسات آموزش عالي در کشور به جزءدانشگاه آزاد و چند دانشگاه ديگر از طريق کنکور سراسري دانشجو مي پذيرند. تنوع دانشگاه‌ها و پراکندگي آنها در نقاط مختلف کشور ايجاب مي‌نمايد که داوطلبان کنکور به شناسايي کامل دانشگاه‌هاي کشور و رشته‌هاي وابسته اقدام کنند. گزينش دانشجويان در کنکور سراسري در مقياس رشته محل اعمال مي شود. منظور از رشته محل رشته‌اي است که در يک مرکز آموزش عالي ارايه مي شود. در حال حاضر داوطلبان براي پر کردن ظرفيتِ بيش از 3000 رشته محل در گروههاي آزمايشي مختلف با يکديگر رقابت مي کنند.
الف) نوع دانشگاه
در حال حاضر مي توان مؤسسات آموزش عالي را به 4 رده ي اصلي تقسيم بندي نمود:
1- دانشگاههاي دولتي وابسته به وزارت علوم، تحقيقات و فن آوري و وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکي.
2-  دانشگاههاي دولتي وابسته به نهادهاي اجرايي کشور.
3- دانشگاههاي غير دولتي.
4- دانشگاههاي غير انتفاعي.
در گروه اول که بيشترين ظرفيت پذيرش را دارند، هيچ گونه محدوديت خاصي براي افراد قرار داده نشده است. معمولأ دانشگاه‌هاي  داراي سطح بالاي علمي و رفاهي در اين رده جاي مي گيرند. اين دانشگاه در حد توان خود امکانات رفاهي همانند وام، خوابگاه و... در اختيار دانشجويان قرار مي دهند. در گروه دوم شرايط خاصي جهت پذيرش داوطلب قرار داده شده است. فارغ التحصيلان اين دانشگاه‌ها در وضعيت مطلوبي قرار دارند و بعضي ديگر محدوديت خاص استخدامي دارند. بعنوان نمونه از اين گروه مي توان ا ز دانشکده اطلاعات، دانشکده علوم پايه ي انتظامي، مرکز آموزش عالي کتابداري و دانشکده ي امور اقتصادي و دارايي را نام برد. در گروه سوم در رشته هاي خاصي اقدام به پذيرش داوطلب مي شود. و معمولأ داوطلبان بايد از پيش نياز لازم براي ورود به اين رشته‌ها برخوردار باشند. از اين دانشگاه‌ها مي توان از مؤسسه آموزش عالي باقرالعلوم و يا دارالعلم مفيد را نام برد. در گروه چهارم از داوطلبان شهريه اخذ مي‌شود. نظام آموزشي مراکز غير انتفاعي غير دولتي که از طريق کنکور سراسري اقدام به پذيرش دانشجو مي کنند بر اساس نظام آموزشي وزارت فرهنگ و آموزش عالي است. ميزان شهريه ثابت و متغير هر سال بر اساس تعرفه وزارتخانه مشخص مي شود. پيشنهاد مي‌شود که داوطلبان، دانشگاه‌هاي قوي از لحاظ علمي را از گروه‌هاي چهارگانه‌ي فوق در انتخاب‌هاي نخستين خود قرار دهند. هم‌چنين اولويت انتخاب بر اساس دانشگاه‌هايي باشد که شهريه دريافت نمي کنند و داراي امکانات رفاهي بيشتري هستند. در بعضي موارد چون آينده‌ي شغلي داوطلب تأمين مي شود، دانشگاههاي رده ي دوم(دانشگاههاي دولتي وابسته به نهادهاي اجرايي کشور) را مي‌توان در اولويت‌هاي  بالاتر انتخاب نمود.

ب) امکانات دانشگاهها
در انتخاب رشته علاوه بر اين‌که بايد به نوع دانشگاه توجه خاصي نمود، بايد به بررسي امکانات علمي و رفاهي در هر دانشگاه نيز پرداخت. در حالت کلي مي توان از لحاظ علمي و رفاهي دانشگاه‌هاي کشور را به 3 سطح قوي، متوسط و ضعيف طبقه بندي کرد. قدمت دانشگاه، وضعيت و تعداد اساتيد، اعضا هيأت علمي، امکانات پژوهشي تحقيقاتي، نسبت استاد به دانشجو، حضور دانشگاه در مجامع بين‌المللي، تعداد رشته‌ها و مقاطع موجود، وضعيت آزمايشگاه‌ها و کتابخانه‌ها و وضعيت‌علمي و شغلي فار‌غ التحصيلان از جمله مواردي است که مي توان در رتبه بندي دانشگاه‌ها لحاظ نمود. به‌عنوان مثال در گروه پزشکي 7 دانشگاه به‌عنوان دانشگاه‌هاي مادر شناخته مي‌شوند که عبارتند از: تهران، شهيد بهشتي، ايران، شيراز، مشهد، اصفهان و تبريز همچنين بعضي از دانشگاهها داراي امکانات رفاهي خاصي همانند لابراتور زبان، بورس خارج از کشور، استفاده از منازل سازماني، وام و کمک هزينه ي تحصيلي، مراکز تفريحاتي، کتابخانه هاي مجهز، سيميولاتور، مراکز کامپيوتري پيشرفته و... هستند که مي‌بايست با آگاهي کامل و کسب شناخت کافي نسبت به انتخاب آنها در اولويت‌هاي بالاتر اقدام کرد.

 

موقعيت جغرافيايي دانشگاه

دانشگاهها و مراکز آموزش عالي پراکندگي وسيعي در سراسر کشور دارند و در هنگام انتخاب رشته ضرورت دارد داوطلبان نسبت به موقعيت دانشگاه مورد نظر آگاهي کافي کسب کنند. به‌عنوان مثال ممکن است فردي به رشته‌اي در دانشگاهي خاص در يکي از شهرستان‌هاي دور از محل زندگي خود علاقه‌مند باشد ولي موقعيت اقتصادي و خانوادگي به او اجازه‌ي انتخاب دانشگاه مورد نظر را ندهد. بر اساس گزارش‌هاي موجود، دوري دانشگاه از محل سکونت براي دانشجوياني که به خانواده‌ي خود وابستگي بسياري دارند     مي‌تواند عامل افت تحصيلي دانشجو و زمينه ساز مشکلات روحي و رواني فراواني گردد. بر اساس يک پژوهش در تهران، دانشجويان شهرستاني در بدو ورود به دانشگاه از سلامت رواني بالاتري برخوردارند اما بعد از ورود به دانشگاه، دانشجويان شهرستاني دچار مشکلات روحي و رواني فراواني مي‌گردند. به‌طوري که حدود 72درصد از کل مراجعه کنندگان به مراکز مشاوره‌ي دانشجويي را تشکيل مي دهند. وضعيت آب و هواي منطقه، تضاد فرهنگي، مشکلات اياب و ذهاب و کمبود امکانات رفاهي به‌خصوص خوابگاه، هزينه‌هاي زياد زندگي در شهرهاي بزرگ و... همگي از عواملي هستند که مي توانند زمينه ساز عدم موفقيت و بروز انواع مشکلات جسمي و روحي در داوطلب شوند. براساس پژوهش انجام گرفته در شيراز ميزان افسردگي در دانشجويان غير بومي و ساکن خوابگاه به طور معني داري بيشتر از ساير دانشجويان است. به خاطره اي مستند از زبان چهار تن از دانشجويان در اين زمينه توجه کنيد.
…«‌:  وقتي که فرم انتخاب رشته را پر مي کردم فقط برايم مهم بود که وارد دانشگاه شوم. آن زمان در جواب اعضاي خانواده که توصيه مي‌کردند بعضي از دانشگاه‌ها را که از شهرمان دور بودند و خوابگاه نيز نمي‌دادند انتخاب نکنم؛ مي گفتم: بگذاريد قبول بشوم آن وقت تلاش مي کنم تا به شهر خودمان منتقلم کنند. اصلأ شايد به من خوابگاه دادند و يا شايد قانون عوض شد و گفتند هر کس در شهر خودش درس بخواند. آن زمان فکر نمي کردم که بي توجهي به چنين مسأله‌اي مي تواند باعث چهارترم مشروطي و در نهايت اخراج شدن من گردد. من مطمئنم اگر يک سال ديگر پشت کنکور مي‌ماندم و بيشتر درس مي‌خواندم خيلي بهتر بود که اکنون بعد از 3 سال بايد طعم شکست را بچشم و با دستهاي خالي از دانشگاه بيرون بيايم.
…«‌:  در دوران دبيرستان دانش آموز يکي از مراکز تيز هوشان بودم. هميشه در مسابقات علمي و المپيادها در سطح استان مقام هاي خوبي کسب مي‌کردم. هنگام انتخاب رشته فقط قبول شدن در دانشگاه برايم مطرح بود چون از پشت کنکور ماندن تنفر داشتم. سر انجام در رشته‌ي مهندسي معدن در يکي از دانشگاه‌هاي تهران پذيرفته شدم. ترم‌هاي اول بود که فهميدم وابستگي بسيار شديدي به خانواده‌ام دارم. هر ماه بايد به شهرستان مي‌رفتم و خانواده را مي‌ديدم. درد غربت و مشکلات مالي کلافه ام کرده بود.  روزها در يکي از شرکت‌ها کار مي‌کردم و شب‌ها آن‌قدر خسته بودم که نمي توانستم، بخوابم ... همين عوامل بود که در نهايت باعث شد تا با افت علمي شديدي مواجه شوم و تا به خودم آمدم متوجه شدم که در حال اخراج از دانشگاه هستم...
*…«‌:   دانش آموز فارغ التحصيل مرکز استعدادهاي درخشان از يکي از شهرستان‌هاي استان مرکزي بودم. پس از مدت‌ها مطالعه سرانجام به آرزوي خود يعني قبولي در دانشگاه رسيدم؛ گياه پزشگي آن هم در يکي از دانشگاه‌هاي تهران. با علاقه بسيار ثبت نام کردم و در کلاس‌هاي درس حاضر شدم اما پس از گذشت چند ماه حال و روز عجيبي پيدا کرده بودم. قسمت‌هايي از دروس پايه‌ي ما به حشرات مرتبط بود و من از تمامي حشرات متنفر بودم و اصلأ نمي توانستم آنها را تحمل کنم،چه برسد به اينکه زير ميکروسکوپ بايد آنها را بررسي مي کردم. همين عوامل باعث شد تا با مشکل درسي و افت علمي مواجه شوم و امروز به مرکز مشاوره آمده‌ام.
…«‌:   قبلأ در رشته رياضي يکي از مراکز خوب پيش‌دانشگاهي در تهران درس مي‌خواندم. پس از تحمل مشکلات فراوان سرانجام در رشته‌ي برق دانشگاه سمنان يعني همان رشته‌اي که آرزويم بود، قبول شدم. همه مرا به عنوان يک فرد نخبه نگاه مي کردند چرا که دانش‌آموزان رشته‌ي رياضي و شاگرد اول‌هاي کنکور آرزوي‌ِشان قبولي در رشته‌ي برق است. با اميد بسيار زياد و پرتوان و با انرژي به همراه خانواده به سمنان رفتم و در خوابگاه ساکن شدم. اما پس از گذشت کمتر از يک هفته، ديگر از آن همه علاقه در من خبري نبود.   از لحاظ روحي آشفته شده بودم و مي خواستم ترک تحصيل کنم. خوابگاه کثيف بود و کم‌ترين امکانات را داشت با آن‌که چندين اتاق را عوض کرده بودم اما با هم اتاقي‌ها نمي توانستم زندگي کنم. کيفيت غذا اصلأ مثل منزل نبود. شب‌هاي جمعه دلم مي‌گرفت و ساعت‌ها در کنار غروب غم بار شهر غريب گريه مي کردم. سرانجام با مشکلات فراوان خانواده به سمنان آمدند چرا که هر کاري کردم به تهران منتقل شوم امکان نداشت. به راستي که اگر در يک رشته‌ي پايين‌تر و در تهران قبول مي‌شدم آيا همين مشکلات را داشتم؟؟؟!!
آنچه که خوانديد را فقط به عنوان نمونه ذکر کرديم. کافي است براي يک بار هم که شده سري به يکي از خوابگاه‌هاي دانشگاهي بزنيد و يا به يکي از مراکز مشاوره‌اي مراجعه کنيد و آنجا به صورت مستقيم با مشکلات دانشجويان که اکثر آنها ناشي از انتخاب رشته‌ي غلط بوده است، آشنا شويد. اگر چه در بعضي موارد ورود به محيط‌هاي جديد زمينه‌ساز خود اتکايي و استقلال فردي شده است ولي نظر اکثر دانشجوياني که در دانشگاه‌هايي غير از محل زندگي خود پذيرفته شده‌اند، اين است که تحصيل در شهر و محل سکونت خود فرد، بسياري از مشکلات و نارسايي‌ها را مرتفع مي سازد و بازدهِ فرد را در تحصيلات دانشگاهي بسيار بالا مي برد.
اصولأ به همه ي داوطلبان خصوصأ دختران، اکيدأ توصيه مي‌کنيم پس از مشورت با والدين خود حتي الامکان از انتخاب دانشگاه‌هاي خارج از محل سکونت خود اجتناب کنند و يا در موارد خاص در انتخاب‌هاي آخر خود دانشگاه‌هاي نزديک به شهر محل سکونت را انتخاب نمايند.

 

نكات مهم در انتخاب رشته

1-     در کليه رشته هاي دانشگاهي نقص عضو غير مؤثر در جداول ويژه اي ذکر شده است. لذا افرادي که از لحاظ جسماني به نوعي دچار نقص بدني هستند خصوصأ معلولين و جانبازان عزيز بايد به اين مسأله توجه نمايند.
2- بعضي از دانشگاه‌ها و يا مراکز آموزش عالي از جنسيت خاصي اقدام به پذيرش مي کنند، مثلأ مرکز آموزشي سميه وابسته به آموزش و پرورش و يا دانشگاه علوم پزشکي فاطميه قم که فقط از خواهران دانشجو مي پذيرند. به اين امر بايد توجه داشت چرا که عدم دقت مي تواند منجر به حذف يک رشته محل گردد و يک شانس را کاهش دهد.
3- بعضي از دانشگاه‌ها فقط از محل خاصي داوطلب مي پذيرند.شرايط و ضوابط اختصاصي اين دانشگاه‌ها در بخش توضيحات در دفترچه‌ي راهنماي رشته‌هاي تحصيلي ذکر شده است. مثلاً کتابخانه‌ي ملي فقط در تهران پذيرش دانشجو مي کند و يا محل سکونت داوطلبان جهت خدمت در شرکت هواپيمايي آسمان بايد در استان‌هاي خاصي باشد. سعي کنيد اگر شرايط ويژه‌ي يک دانشگاه را نداريد آن را هرگز انتخاب نکنيد.
4- هر سال پس از توزيع دفترچه راهنماي انتخاب رشته، تغييرات و اصلاحاتي در آن صورت مي گيرد که بصورت اطلاعيه و اصلاحيه‌هاي خاصي در اختيار داوطلبان قرار مي گيرد. معمولأ رشته‌هايي که اضافه مي‌شوند به علت بي‌دقتي توسط اکثر داوطلبان مورد توجه قرار نمي‌گيرند، از اين رو متفاضي در اين رشته‌ها کم‌تر مي شود و شانس قبولي در آنها بالاست.
5- اگر چه ممکن است دانشگاهي مربوط به شهر خاصي باشد ولي گاهي دانشکده‌هاي آن در شهرهاي اطراف پراکنده‌اند. به عنوان مثال محل تحصيل براي دانشجويان رشته‌ي باغباني دانشگاه تهران در مامازن ورامين است و رشته‌ي مهندسي کشاورزي دانشگاه شاهد تهران در رامسر مي باشد. توصيه مي‌شود بخش توضيحات دفترچه انتخاب رشته را حتمأ مطالعه فرماييد و در باره ي محل دانشکده‌هاي مختلف اطلاعات کسب کنيد.
6- بعضي دانشگاه‌ها شرايط خاصي براس پذيرش قرار مي دهند. به عنوان مثال در دانشگاه افسري امام علي(ع) سپردن تعهد مبني بر عدم اختيار تأهل هنگام ثبت نام و در طول مدت تحصيل از شروط است و يا در آموزشکده پيراپزشکي ارتش اندازه ي قد و سقف سني مطرح مي باشد. در بعضي دانشگاه‌ها نيز دقيقأ ذکر شده است که امکانات رفاهي و خوابگاهي وجود ندارد.بهتر است دانش آموزان غير بومي خصوصأ خواهران از انتخاب اين رشته ها خودداري کنند. در بعضي از موارد با وجود آنکه رشته از طريق نيمه متمرکز پذيرش دانشجو مي کند ولي تعهد استخدامي وجود ندارد. بررسي اين موارد منجر به عدم پشيماني در آينده مي شود.
7- يکي از عوامل که مقدمتأ جهت انتخاب رشته لازم و ضروري است آشنايي با واژگان و اصطلاحات دانشگاهي است. آشنايي با آئين نامه‌هاي دوره هاي مختلف تحصيلي، برنامه‌ي درسي، دروس عمومي، اختصاصي و پايه، دروس پيش‌نياز، واحد اکتسابي، آگاهي از ضوابط تغيير رشته و انتقالي و... در انتخاب شما کمک کننده است. از آنجا که طبق توصيه هاي اکيد سازمان سنجش عدم آگاهي دانشجو از قوانين و مقررات آموزشي براي او حقي ايجاد نمي کند. لذا توصيه مي نمائيم از هم اکنون به بررسي رشته‌هاي دلخواه خود در دانشگاه‌ها و آئين نامه‌هاي مرتبط با آن رشته‌ها بپردازيد.
8- افرادي که رشته‌هاي بورسيه را اجباراً بايد در اولويت‌هاي اول (بين9-1) خود انتخاب مي‌کنند بايد به رتبه و نمره‌ي تراز خود دقيقأ توجه نمايند تا بعدأ دچار پشيماني و مشکلات بعدي نگردند. اين افراد حتماً بايد در انتخاب اين رشته‌ها حساسيت ويژه‌اي به خرج دهند.
9- طبق قوانين دانشگاه‌ها امکان انتقالي و تغيير رشته تقريبأ وجود ندارد و براساس قوانين موجود هر داوطلب بيش از دو بار نمي‌تواند در رشته‌هاي روزانه درآزمون سراسري قبول شود و پس از آن بصورت کامل از شرکت در کنکور سراسري محروم مي‌شود. اگر داوطلبي در رشته‌اي روزانه قبول شد بايد در همان رشته ثبت نام کند و ادامه تحصيل دهد، در غير اين صورت حق شرکت در کنکور سراسري سال بعد را ندارد. لذا به شما عزيزان اکيداً توصيه مي نمائيم يکبار ديگر انتخاب‌هاي خود را بررسي نماييد و براي هر انتخاب خود دليل موجه داشته باشيد.
10- در زمينه‌ي انتخابِ رشته‌هاي کارداني دقت بيشتري به خرج دهيد. اين رشته‌ها همان مقاطع فوق ديپلم هستند که در بسياري از موارد به شرط شرکت در کنکورهاي ورود به مقاطع کارشناسي، کارشناسي ارشد و دکترا، زمينه‌ي ادامه تحصيل در آنها وجود دارد. نمره‌ي تراز در رشته هاي کارداني بسيار پايين‌تر از کارشناسي است. در همه‌ي رشته‌هاي کارداني امکان ادامه تحصيل در داخل کشور وجود ندارد لذا لازم است که اين رشته ها را با احتياط و با در نظر گرفتن تمامي جوانب انتخاب نماييد.

احتمال و شانس قبولي
احتمال قبولي هر داوطلب در هر رشته محل بستگي به 3 عامل نمره‌ي کل، تعداد داوطلب و ظرفيت آن رشته محل دارد. نمره‌ي کل بر اساس نمره‌ي تراز در دروس مختلف و بر اساس ضرايب هر درس محاسبه مي شود. در کنکور سراسري داوطلبان در هر درس نمره‌ي خامي کسب مي کنند. اين نمره که در کارنامه‌ي آنها درج شده است. عددي بين 3/33- تا 100+ مي باشد. به اعتقاد کارشناسان به علت آن‌که سطح دشواري و سادگي سؤالات در هر درس متفاوت است لذا نمي‌توان به نمرات خام ارزش و هم وزني يکساني داد. مثلأ کسب نمره‌ي 80 درصد در درس رياضيات هرگز برابر 80 درصد در درس عربي نيست. لذا نمره و درصد دروس مختلف بايد نرماليزه شوند. بطور کلي به کمک روش‌هاي آماري، توزيع نمره‌ي خام هر درس به توزيع نمره‌ي تراز شده تبديل مي‌شود نمره‌ي تراز شده عددي بين 0 تا 10000 است. در نهايت نمره‌ي کل از مجموع نمراتِ تراز شده ساخته مي‌شود. حال اين نمره‌ي کل مي تواند ملاکِ رتبه‌بندي داوطلبان قرار گيرد.
شانس قبولي در کنکور سراسري برابر است با ظرفيتِ رشته محل ضربدر سهميه‌ي مربوطه، تقسيم بر تعداد داوطلب در آن رشته‌محل. بديهي است هر چه تعداد داوطلبان کمتر باشد و يا ظرفيت رشته محلي بيشتر باشد، شانس قبولي بالاتر است.
در کنکور سراسري هر داوطلب بر اساس نمر‌ه‌ي کل از آزمون در سهميه و گروه آزمايش خود داراي يک نمره‌ي علمي است که وضعيت او را در مقابل بقيه داوطلبان مشخص مي‌نمايد. درگزينش نهايي داوطلبان نيز ملاکِ اصلي نمره‌ي کل است نه ترتيب رشته محل‌ها.
به عنوان مثال اگر داوطلب(الف) کد رشته‌ي x را در اولويت صدم قرار دهد و نمره‌اش در رشته‌محل مذکور مثلأ 5000 شود و داوطلب(ب) با شرايط کاملأ يکسان از لحاظ سهميه و ضوابط ديگر، با نمره ي 99/4999 رشته x را در اولويت اول قراردهد و در آن کد رشته فقط يک ظرفيت باقي مانده باشد، اگر داوطلبِ با نمره‌ي بالاتر يعني داوطلب (الف) در 99 انتخاب قبلي خود پذيرفته نشده باشد، قبول مي‌شود. حال اگر هر دو داوطلب با شرايطِ سهميه‌اي يکسان داراي نمره‌ي 5000 باشند و فقط يک ظرفيت باقي مانده باشد. چنانچه داوطلب(الف) که رشته x را در اولويت صدم انتخاب کرده بود در اولويت‌هاي پيشين خود قبول نشده باشد،  هر دو داوطلب به عنوان پذيرفته شده در آن رشته تلقي مي شوند و در اين حالت يک نفر اضافه بر ظرفيت مربوطه به دانشگاه معرفي مي‌گردد.
در بعضي از حالات امکان محاسبه ي شانس تقريبي قبولي هر فرد در هر رشته محل با توجه به آمار کنکورهاي سال‌هاي گذشته وجود دارد. اگر درصد قبولي سهميه ها(مناطق، ايثارگران و نهادها) در هر گروه آزمايشي مشخص باشد مي‌توان از ضرب مجموع ظرفيت يک رشته در اين درصد قبولي، ظرفيت اختصاص يافته به آن رشته در سهميه مورد نظر را بدست آورد. حال اگر رتبه‌ي علمي داوطلب در مقايسه با ساير داوطلبان در محدوده‌ي اين ظرفيت قرار بگيرد، شانس قبولي وي در اين رشته (نه لزوماً رشته محل خاص) بالا خواهد بود. ولي از آن‌جا که آزمون هر سال داراي شرايط ويژه خاص خود مي باشد و سطح علمي داوطلبان هر رشته، نوع انتخاب، رديف انتخاب‌ها و تعداد علاقه‌مندان به هر رشته‌ي دانشگاهي در هر سال با سال قبل تفاوت دارد، لذا نمراتِ سال‌هاي قبل عينأ تکرار نخواهد شد. گاهي نيز ميزان ظرفيتِ اختصاص يافته به يک رشته به گونه‌اي است که در سهميه‌اي خاص به آن رشته ظرفيتي تعلق نمي گيرد. به عنوان مثال در کنکور سراسري سال 76 در منطقه 3 نظام جديد به رشته‌ي معماري دانشگاه يزد ظرفيتي تعلق نگرفت که لزومأ اين وضعيت دوباره تکرار نخواهد شد. از طرف ديگر در گزينش داوطلبان عوامل زيادي دخيل‌اند.             نمره‌ي خام، نمره‌ي کل، سهميه‌ها، نوع انتخاب داوطلبان، تقسيمات جديد رشته‌ها به‌صورت بومي، منطقه‌اي، قطبي و کشوري، ضوابط خاص جنسيت و نوبت پذيرش، همگي از عوامل مهم در پذيرش نهايي محسوب مي‌شوند. داوطلبان جز نمره‌ي خام خود اطلاعات ديگري ندارند و لذا بطور قطع و صددرصد نمي‌توان به استنادِ نمراتِ سال‌هاي قبل درباره‌ي قبولي يا عدم قبولي آنها قضاوت کرد.
اصولأ هر داوطلب قبل از انتخاب رشته مي تواند شانس قبولي خود را بر اساس نتايج کنکور سال‌هاي گذشته بصورت حدودي بررسي نمايد. مي توان درصد ضريب خود را از چند کنکور استاندارد(حتي الامکان کنکور سال قبل) بدست آورد و سپس آن را با نتايج کنکور سال‌هاي گذشته مقايسه نمود. براي بدست آوردن درصد ضريب بايد تمام درصدهاي اکتسابي در دروس را در ضرايب کنکور آنها ضرب کرده و سپس نتيجه را بر مجموع ضرايب تقسيم نمود. پيک سنجش در شماره هاي 70 تا 90 خود در قالب مقالات ويژه‌اي به بررسي نمرات لازم براي قبول شدن در آزمون سراسري پرداخته است. استفاده از نمرات درج شده در پيک سنجش و يا استفاده از اطلاعاتي که سال گذشته دوستان داوطلب و يا بستگان او در خصوص نمره‌ي تراز لازم براي قبولي در يک رشته محل خاص دارند تا حدودي مي تواند به داوطلب کمک کند که در انتخاب‌هاي خود معقول‌تر و واقع بينانه‌تر باشد. با استفاده از بانک‌هاي اطلاعاتي قبولي‌هاي کنکوري سراسري سال‌هاي گذشته در مراکز معتبر آموزشي نيز مي توان از حدود قبولي خود آگاه شد. ذکر اين نکته لازم است که هرچقدر منابع فرد دقيق‌تر و مراکز کسب اطلاعات توسط داوطلب رسمي‌تر باشد به وي کمک مي‌کند تا حدود واقعي قبولي خود را بيشتر تخمين بزند. اين حدود را انتخاب‌هاي واقع بينانه مي‌ناميم و در مباحث بعدي درباره‌ي رتبه بندي و اولويت دهي به آنها بيشتر بحث خواهيم کرد.

 

روش cfu

انتخاب رشته از آنجا که مسير زندگي فرد را مشخص مي کند مورد توجه محققان علوم مختلف قرار گرفته است. دانشمندان مختلفي از جمله Harren, Hammond, Jains, Katz و Gellate در اين زمينه نظرات مختلفي ابراز داشته‌اند. آنچه که محققان مختلف پيشنهاد مي‌کنند بيشتر شباهت به يک ساختار سيستماتيک و رويه‌ي علمي و منطقي دارد به عنوان مثال در روش   Gellate3    سه گام اساسي وجود دارد:
   1- تعريف اهداف تحصيلي
2-  جمع آوري اطلاعات و تجزيه و تحليل آنها و مشاوره
3-  ارزشيابي و تطابق اطلاعات با امکانات فردي - اجتماعي.
در اين روش پس از انتخاب هر رشته به هر کدام از آنها امتياز خاصي داده مي‌شود و سپس رشته محل‌ها در فرم مخصوصي مرتب مي‌شوند. از آنجا که سيستم پذيرش دانشجو و بافت فرهنگي در کشورهاي خارجي با کشور ما تفاوت دارد لذا پس از بررسي تمامي شيوه‌هاي انتخاب رشته بر آن شديم تا يک روش ابتکاري بنام C.F.U که مخففِ 3 کلمه شهر (city)، رشته (field) و دانشگاه         (university) است را ابداع نمائيم. در روش  «رشته، شهر، دانشگاه» که سال‌هاست به توصيه‌ي ما توسط دانش‌آموزان مختلف اجراء شده است تمامي جنبه‌هاي يک انتخابِ‌علمي لحاظ مي‌شود. اصولأ داوطلبان بايد از ديدگاه‌هاي متفاوت به رشته‌محل‌هاي خود نگاه کنند. مقاطع تحصيلي همان‌گونه که قبلأ ذکر شد بايد به ترتيب از بالا به پايين رديف شوند، رشته هاي بومي جهت اخذ سهميه 80% حتمأ بايد انتخاب شوند. دانشگاه‌هاي مادر و داراي امکانات بيشتر بايد بالاتر انتخاب گردند و اولويت در انتخاب رشته بايد به رشته‌هايي داده‌شود   که علاقه، توانايي و استعداد داوطلب در آن بيشتر باشد. از سوي ديگر عوامل اجتماعي، اشتغال، مقبوليت رشته، برداشت جامعه، موقعيت جغرافيايي، نوع جريان آموزش عالي، نوع دانشگاه، مقطع تحصيلي و بسياري از مواردي که در فصول قبلي به آنها اشاره شد نيز بايد رعايت گردد. ضمنأ بايد به حداقل کف قابل قبول هم توجه نمود. بدين معني که حداقل رشته محل‌هاي مورد نظر شما کدام رشته محل‌هاست و تا چه‌ميزان مي‌توانيد اين کف را تغيير داده، توقعات خود را تنزيل دهيد. وضعيت خود را به‌طور واضح مشخص نمائيد.    آيا مي‌خواهيد سال ديگر هم کنکور دهيد؟ اگر جواب مثبت است پس رشته‌هاي سطح پايين را انتخاب نکنيد. اگر امسال بنا به شرايطي آخرين‌سالي است که کنکور مي‌دهيد، پس هيچ شانسي را از دست ندهيد. اما در اين بين به يک اصل کلي توجه کنيد که قبول شدن در کنکور در هرسال سخت‌تر مي‌شود و رقبا جدي‌تر مي‌گردند. اگر تصميم گرفته‌ايد که در صورت عدم قبولي سال ديگر هم کنکور بدهيد پس بايد بسيار سخت‌تر مطالعه نماييد.

بر اساس تحقيقات موجود هر چه رديف رشته‌محل پذيرفته‌شدگان در فرم انتخاب رشته بيشتر بوده، تمايل بيشتري به تغيير رشته از خود نشان داده‌اند. لذا زماني را که در انتخاب نخستين به خرج مي‌دهيد بايد درديگر انتخاب‌ها نيز در نظر داشته باشيد. شرايط ويژه‌ي هر فرد از جمله علايق، سهميه، اشتغال، سن، امکانات مالي، توانايي و... ايجاب مي کند که نتوان يک نسخه‌ي يکسان در قالب انتخاب رشته به همه‌ي دانش آموزان داد. ولي مي توان با برشمردن اصول مهم و کلي داوطلبان را به نحو شايسته‌اي راهنمايي کرد. اين مسأله دقيقأ همانند وضعيتِ طبيبي است که نمي تواند تمامي بيماران خود را با يک نوع دارو درمان کند ولي با توجه به وضعيت بيمار، سن، جنس و.... وضعيت درمان هم تفاوت مي‌کند. نکته‌ي مهمي که بايد به آن اشاره کرد اين است که داوطلبان قوي گاهي اوقات در انتخاب رشته، به خود مغرور مي‌شوند و رشته‌هاي معدود و سطح بالايي را بدون توجه به شانس قبولي و رتبه‌ي خود انتخاب مي کنند که همين عامل مي‌تواند باعث عدم قبولي آنها در کنکور سراسري شود. بعضي دانش آموزان نيز آ‌ن‌قدر به خود کم اعتماد دارند که گاهي رشته‌هايي را انتخاب مي‌کنند که اصلأ در خور سطح علمي آن‌ها نيست و پس از قبولي متوجه مي‌شوند که نمره‌ي بسياري از رشته‌هاي مناسب را آورده‌اند ولي چون آنها را انتخاب نکرده‌اند در آن رشته‌ها پذيرفته نشده‌اند. اصولأ تمامي داوطلبان مي‌بايست درباره‌ي هر کدام از انتخاب‌ها و گزينش‌هاي خود توجيه مناسبي داشته‌باشند. با توجه به تجربياتي که در سال‌هاي اخير در مشاوره و انتخاب رشته به‌دست آورده ايم توصيه مي‌کنيم همه‌ي داوطلبان عزيز به‌صورت زير عمل کنند.
    1-  با توجه به شانس قبولي خود (بدست آوردن حدود قبولي در رشته‌هايي خاص توسط معيارهايي که در فصل شانس قبولي ذکر کرده ايم) از 100 انتخاب 60 درصد رشته محل‌ها، واقع بينانه باشد به‌طوري که در اين مرحله احتمال دهيد که اگر سال‌گذشته کنکور مي‌داديد و رتبه‌ي کنوني را داشتيد در آن 60 انتخاب قبول مي‌شديد.
2-  حدود 15 تا 20 درصد انتخاب ها بصورت «خوش بينانه» تنظيم شود. يعني انتخابهايي بالاتر از شانس قبولي. زيرا که به علت تغيير جزيي درنمرات داوطلبان نتايج کنکور قبولي در رشته‌اي ويژه با نمره‌اي خاص در هر‌سال تفاوت مي‌کند. حيطه‌ي خوش‌بينانه که حدود يک پنجم از انتخاب‌هاي شما را تشکيل مي‌دهد بايد در رديف هاي اول انتخاب رشته قرار گيرد.
3- حدود 20 تا 25 درصد انتخاب‌ها بايد بر اساس کف قابل قبول (حيطه بد بينانه) باشد. بدين صورت که داوطلب بايد آخرين‌حدي که انتظارات خود را‌کاهش مي‌دهد مدنظر داشته‌باشد. دقت کنيد که احتمال دارد در اين حيطه قبول شويد پس اين‌که چه مقدار توقعات خود را کاهش داده‌ايد، حائز اهميت است. درباره ي رشته هاي  « کف قابل قبول» در صفحات قبلي توضيحاتي داده شده است.
4- هم اکنون 100 انتخاب داريد که در 3 مجموعه ي خوش بينانه، واقعي و کف‌قابل‌قبول قراردارند. حالا نوبت به رتبه‌دهي به انتخاب‌ها مي‌رسد بدين‌معني که بايد رديف هر‌کدام را در فرم انتخا‌ رشته معين‌کنيد. اگر بصورت ذهني و صوري اولويت‌بندي رشته‌ها را انجام دهيد عملأ انتخابِ رشته‌ي‌شما بر‌اساس يک يا چند عامل‌خاص مثل نوع‌رشته يا شهر يا... محدود مي‌شود. به سبب آن‌که در آنِ واحد نمي‌توان در مورد يک رشته‌محل از جوانب مختلف از جمله علاقه، شهر، وضعيت دانشگاه، نوع رشته، شرايط خاص، توانايي، شغل و... تصميم گرفت.

مويد و موفق باشيد...

منابع بيشتر براي مطالعه:

1-    حاج بابايي،  مرتضي– ساداتيان،  محسن(1386)-راهنماي انتخاب رشته در آزمون سراسري 

          انتشارات ما و شما ،  چاپ اول

۲- كتاب آشنايي با رشته‌هاي دانشگاهي

۳- اينترنت و وب ‌نوشت‌هاي مشاوره‌اي

 

منبع:اينترنت

تهيه وتنظيم: مركز مشاوره و خدمات‌روان‌شناختي ياس سرد شت www.goliyas.blogfa.com))

آدرس: شهرستان سردشت/ خيابان وحدت / روبه‌روي خانه‌ معلم / تلفن تماس: 3233800-044۴

 

|+| نوشته شده توسط گولي ياس در ساعت 19:28 |